Kekemelikte yeni yaklaşım: Çocuğun kendini ifade etmesi önemli

Kekemelik, yalnızca düzeltilmesi gereken bir sorun değil, konuşmanın farklı bir biçimi olarak ele alınıyor. Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Aşena Karamete Güdül, 22 Ekim Dünya Kekemelik Farkındalık Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada çocukların nasıl konuştuklarından çok ne söylediklerine ve kendilerini ne kadar rahat ifade edebildiklerine odaklanılması gerektiğini belirtti.

Kekemelikte nöroçeşitlilik yaklaşımı öne çıkıyor

Kekemeliği, konuşmanın akışında ses, hece ya da kelime tekrarları, uzatmalar ve bloklarla görülen bir akıcılık farklılığı olarak tanımlayan Güdül, bunun okul öncesi dönemde ortaya çıktığını ve dünya genelinde yaklaşık her 100 kişiden birinin kekemelik yaşadığını söyledi.

Güdül, güncel yaklaşımın kekemeliği bir kusur olarak görmek yerine nöroçeşitliliğin parçası kabul ettiğini ifade etti. Kekeleyen çocukların konuşmaktan kaçınması, kelime değiştirmesi ya da sessiz kalmasının çoğu zaman çevrenin tepkileriyle ilişkili olduğunu belirten Güdül, terapide yalnızca akıcılığın değil, çocuğun kendini rahatça ifade etmesi ve iletişime katılmasının da hedeflenmesi gerektiğini vurguladı. Erken dönemde değerlendirme ve müdahalenin önemini de hatırlattı.

Okulda akran zorbalığına karşı öğretmenlere çağrı

Güdül’ün 2018 yılında kekeleyen yetişkinlerle yaptığı çalışmada katılımcıların yüzde 84’ü okul yıllarında akran zorbalığına uğradığını bildirdi. En sık karşılaşılan davranışlar alay etme ve isim takmaydı. Katılımcıların yüzde 30’u öğretmenlerinin zorbalıktan haberdar olduğunu ancak müdahale etmediğini belirtirken, öğretmeninin müdahale ettiğini söyleyenlerin oranı yüzde 38’de kaldı.

Öğretmenlerin öğrencilerle birebir konuşarak sınıfta söz alma, sesli okuma ve sunum gibi konulardaki ihtiyaçlarını sormasını öneren Güdül, çocukların bu görevlerden otomatik olarak muaf tutulmaması gerektiğini söyledi. Çocuğun cümlesini tamamlamamak ve ona “Sakin ol” ya da “Yavaş konuş” dememek gerektiğini belirtti. Zorbalığı fark etmenin yeterli olmadığını, öğretmenlerin harekete geçerek sıfır tolerans göstermesi gerektiğini kaydetti.

Aileler kekemelik hakkında çocuklarıyla konuşmalı

Ailelerin çocuklarıyla kekemelik hakkında sakin ve doğal bir dille konuşmasının önemine dikkat çeken Güdül, 2018’deki çalışmada katılımcıların yüzde 76’sının ailesinin zorbalığa uğradığından haberi olmadığını söylediğini aktardı. Kekemeliğin konuşulmamasının çocukta utanç duygusunu besleyebileceğini belirten Güdül, ailelerin çocuklarını yargılamadan dinlemesini, güçlü yönlerini ve ilgi alanlarını görünür kılmasını önerdi.

Güdül, ailelerin öğretmenlerle iletişim kurmasının ve gerektiğinde dil ve konuşma terapistine danışmasının destek sürecine katkı sağlayacağını ifade etti. 22 Ekim’in 1998’den bu yana kekemelik farkındalığını artırmak amacıyla kutlandığını hatırlatan Güdül, bu yılın uluslararası temasının “Kekemeliğin Tonları: Seninki Hangisi?” olduğunu belirtti ve farkındalığın yalnızca bir günle sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi.

Kaynak: IHA