Bilge Kağan’ın Orhun Vadisi’ndeki saray şehri, 13’üncü yüzyıl şiirindeki notlar ve uydu görüntüleriyle Moğolistan’ın Hotont kasabası çevresinde tespit edildi; arkeolojik inceleme bekleniyor.
Bilge Kağan’ın Orhun Vadisi’nde yaptırdığı saray şehrinin, günümüzde Moğolistan’daki Hotont kasabası çevresinde bulunduğu tespit edildi. ÇOMÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ve akademisyenlerin araştırması, 13’üncü yüzyıldan kalma bir şiirin açıklama notu ile uydu görüntülerine dayandırıldı.
Bilge Kağan’ın saray şehri nasıl bulundu?Araştırmanın başlangıç noktası, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sinoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gürhan Kirilen’in, Kitan asıllı şair ve devlet adamı Yelü Zhu’nun şiirindeki açıklama notunu fark etmesi oldu. Kirilen, bu bilgiyi ÇOMÜ Tarih Bölümü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erkoç ile paylaştı.
Yelü Zhu’nun notunda, Bilge Kağan’ın saray şehrinin Moğol başkenti Karakurum’un 35 kilometre kuzeybatısında, Kül Tigin Yazıtı’nın ise 35 kilometre güneybatısında olduğu aktarılıyor. Erkoç, Yelü Zhu’nun gençliğinde bölgeden geçtiğini ve kalıntıları görmüş olabileceğini belirterek metnin güvenilir bir kaynak olduğuna işaret etti. Moğol İmparatorluğu’nun başkenti Karakurum, Ögeday Kağan tarafından 1230’lu yıllarda kuruldu.
Hotont çevresinde yapı izleri görüldüErkoç, uydu görüntülerinde Hotont ve çevresinde farklı yapılara ait izler tespit ettiklerini söyledi. Ancak bu yapıların doğrudan Bilge Kağan’ın sarayına mı, yoksa daha sonraki dönemlere mi ait olduğu henüz bilinmiyor. Bunun netleşmesi için bölgede yüzey araştırması ve muhtemel kazılar yapılması gerekiyor; Erkoç, konuyla ilgili girişimlerde bulunacaklarını ifade etti.
Araştırmacılar, Hotont çevresinin farklı dönemlerde Türk ve bozkır devletleri için önemli bir merkez olduğunu belirtiyor. Uygurların Orhun Nehri kıyısında kurduğu Ordu Balık ya da Karabalgasun başkenti, tespit edilen bölgeye yaklaşık 15 kilometre mesafede bulunuyor. Erkoç, Orhun Vadisi’nde Uygurlardan kalma yaklaşık 50 yerleşim tespit edildiğini de aktardı.
Göktürklerin yerleşik yaşamına dair yeni bulgularÇin kaynaklarında Bilge Kağan’ın surlarla çevrili bir şehir ve başkent kurmak istediği, danışmanı Tonyukuk’un ise bunun hareketli yaşam tarzlarına aykırı olacağı gerekçesiyle karşı çıktığı anlatılıyor. Bu aktarım Göktürk yazıtlarında yer almıyor; Erkoç, kaynakta anlatılanların doğruluğuna ilişkin kuşkular bulunduğunu belirtti. Yeni araştırma, Göktürklerin yerleşim ve şehircilik yaşamının yalnızca göçebelikle açıklanamayabileceğine işaret ediyor.
Erkoç, yapıların tarihlendirilmesi için arkeolojik incelemelerin gerektiğini vurgularken, Moğolistan’daki eski Türk şehircilik tarihine ilişkin bilgilerin yeni çalışmalarla değişebileceğini söyledi.
Kaynak: IHA
KÜLTÜR - SANAT 17 Kasım 2026 Salı, 09:02
Benzer Haberler